Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 06/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/03/2026 để sửa đổi, bổ sung Thông tư 13/2015/TT-BTC về kiểm tra, giám sát, tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT); kiểm soát hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền SHTT. Đây được xem là “cú hích” pháp lý quan trọng, trao quyền chủ động mạnh mẽ cho cơ quan Hải quan trong việc ngăn chặn hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT ngay tại cửa khẩu.
Nhằm giúp các chủ thể quyền SHTT và doanh nghiệp nắm bắt kịp thời các thay đổi này, Công ty Luật Sở hữu trí tuệ Trường Xuân (Ageless) tổng hợp và phân tích những thay đổi cốt lõi trong bảng dưới đây:
Tiếp theo, Ageless sẽ phân tích rõ hơn một số điểm mới trọng tâm trong Thông tư số 06/2026/TT-BTC.
1. Bổ sung quy định cho cơ quan Hải quan được chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan
Đây là thay đổi quan trọng nhất trong Thông tư số 06/2026/TT-BTC. Trước đây, cơ quan Hải quan thường ở thế bị động, chỉ được tạm dừng làm thủ tục hải quan khi có đơn đề nghị và khoản bảo đảm tài chính từ chủ thể quyền sở hữu trí tuệ. Cơ chế này có “khoảng trống thời gian” khiến hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT thường trót lọt thông quan trước khi chủ thể quyền kịp nộp hồ sơ và tiền bảo đảm.
Để hạn chế điều này, thông tư 06/2026/TT-BTC đã bổ sung quy trình hoàn toàn mới cho phép cơ quan Hải quan được chủ động tạm dừng làm thủ tục thông quan. Cụ thể:
- Đội trưởng Hải quan nơi đăng ký tờ khai ra Quyết định tạm dừng làm thủ tục hải quan khi có căn cứ rõ ràng nghi ngờ hàng hóa là hàng giả mạo nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý hoặc hàng sao chép lậu nếu trong quá trình thực hiện các biện pháp kiểm tra, giám sát và kiểm soát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến sở hữu trí tuệ; qua phân tích cơ sở dữ liệu về sở hữu trí tuệ; trên cơ sở thông tin cung cấp từ các đơn vị nghiệp vụ hải quan, thấy có căn cứ rõ ràng nghi ngờ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu là hàng hóa giả mạo về nhãn hiệu, hàng hóa giả mạo chỉ dẫn địa lý, hàng hóa sao chép lậu.
- Hải quan nơi đăng ký tờ khai thông báo cho chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc người được ủy quyền hợp pháp trong vòng 08 giờ làm việc kể từ khi ban hành Quyết định tạm dừng làm thủ tục hải quan thông quan.
- Thời hạn tạm dừng làm thủ tục hải quan là 10 ngày làm việc.
- Ngay sau khi ban hành Quyết định tạm dừng làm thủ tục hải quan, Hải quan nơi đăng ký tờ khai thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa để xác định vi phạm và xử lý.
Có thể nói, quy định mới này là giải pháp tối ưu hóa thời gian, ngăn chặn hàng giả ngay từ “vạch xuất phát” tại cửa khẩu, giúp quyền SHTT được bảo vệ trực diện và kịp thời nhất
2. Cơ chế bồi thường: quyền chủ động gắn với trách nhiệm
Để đảm bảo quyền chủ động của cơ quan Hải quan không bị lạm dụng, Thông tư 06 bổ sung quy định về trách nhiệm bồi thường. Nếu cơ quan Hải quan chủ động tạm dừng không đúng, gây thiệt hại cho chủ hàng, cơ quan này phải bồi thường thiệt hại và thanh toán các chi phí lưu kho, bãi, xếp dỡ, bảo quản hàng hóa trong vòng 10 ngày làm việc.
Điều này buộc cán bộ thực thi phải cực kỳ thận trọng, đảm bảo mọi quyết định tạm giữ đều dựa trên căn cứ pháp lý và nghiệp vụ xác đáng, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu chân chính.
3. Siết chặt quản lý SHTT trong Thương mại điện tử (TMĐT)
Trước sự bùng nổ của mua sắm trực tuyến xuyên biên giới, Thông tư mới đã chính thức có quy định riêng (Điều 14a) về kiểm tra, giám sát SHTT đối với hàng hóa giao dịch qua TMĐT.
Việc kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ giao dịch qua thương mại điện tử được thực hiện trên cơ sở nguyên tắc quản lý rủi ro.
Trường hợp có căn cứ rõ ràng về hàng giả mạo quyền sở hữu trí tuệ thì Hải quan nơi đăng ký tờ khai được chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan.
Như vậy, các lô hàng giao dịch qua TMĐT dù là nhỏ lẻ nhưng nếu có dấu hiệu xâm phạm quyền SHTT sẽ bị xử lý nghiêm ngặt tương tự như hàng hóa truyền thống.
4. Hiện đại hóa quy trình tiếp nhận hồ sơ đề nghị giám sát hải quan thông qua hệ thống điện tử
Thông tư 06/2026/TT-BTC đẩy mạnh chuyển đổi số trong việc tiếp nhận hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa SHTT, cụ thể:
- Nộp hồ sơ trực tuyến: Thay vì các thủ tục giấy tờ rườm rà, chủ thể quyền có thể thực hiện nộp đơn đề nghị qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Nếu hệ thống lỗi mới nộp bản giấy.
- Sử dụng Văn bằng bảo hộ điện tử: Đáng chú ý, trong bộ hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, quy định mới cho phép nếu văn bằng bảo hộ đã có dạng điện tử trên trang web của cơ quan thẩm quyền, người nộp chỉ cần khai thông tin và gửi kèm đường link để Hải quan tự đối chiếu, không cần nộp bản giấy nữa.
- Thời gian xử lý: Trong 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, cơ quan Hải quan sẽ phản hồi về việc chấp nhận hoặc từ chối thông qua hệ thống, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí và thời gian đi lại
5. Khuyến nghị từ Luật sư SHTT
Những thay đổi tại Thông tư số 06/2026/TT-BTC được kỳ vọng sẽ tạo ra khung pháp lý chặt chẽ hơn, bảo vệ quyền lợi chính đáng của các chủ thể quyền SHTT và ngăn chặn hiệu quả vấn nạn hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT trong hoạt động xuất nhập khẩu. Sự chủ động của cơ quan quản lý kết hợp với sự chuẩn bị kỹ lưỡng của chủ thể quyền sẽ tạo nên một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng.
Để tận dụng tối đa lợi ích từ Thông tư 06/2026/TT-BTC, các chủ sở hữu quyền SHTT cần chủ động thực hiện:
- Đăng ký ngay hồ sơ giám sát hải quan: Chủ động đăng ký thông tin mới nhất về các quyền SHTT muốn giám sát với cơ quan Hải quan trên hệ thống điện tử để cập nhật dữ liệu cho hệ thống phân tích rủi ro của Hải quan.
- Thiết lập kênh liên lạc chuyên trách về Sở hữu trí tuệ: Vì thời hạn thông báo của Hải quan chỉ có 08 giờ, doanh nghiệp nên có bộ phận pháp chế hoặc ủy quyền cho công ty luật đại diện để kịp thời xử lý khi có hàng nghi ngờ bị tạm giữ.
- Chủ động cập nhật: Thường xuyên cung cấp các tài liệu nhận diện hàng thật – hàng giả mới nhất cho cơ quan Hải quan để nâng cao hiệu quả giám sát chủ động.
Nếu quý doanh nghiệp cần tư vấn chuyên sâu về thủ tục đăng ký kiểm tra, giám sát hải quan hoặc xử lý các vụ việc xâm phạm quyền SHTT tại cửa khẩu, vui lòng liên hệ với chúng tôi:
CÔNG TY LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRƯỜNG XUÂN (AGELESS)
25 năm kinh nghiệm về Bảo hộ Nhãn hiệu, Bản Quyền, Sáng Chế, Kiểu Dáng, Xử lý xâm phạm SHTT – TOP 5 Công ty Luật Sở hữu trí tuệ hàng đầu
Tầng 11, Tòa C, Hồ Gươm Plaza, Số 102 Trần Phú, Hà Đông, Hà Nội
Hotline / Zalo: 0946636525
Điện thoại: 024 3557 5599
Email: nhanhieu@ageless.vn
