Trong bối cảnh hàng giả xuyên biên giới ngày càng tinh vi và khó nhận diện, Thông tư 06/2026/TT-BTC (có hiệu lực từ 01/03/2026) đã tăng cường quyền chủ động tạm dừng làm thủ tục thông quan cho cơ quan Hải quan. Việc đăng ký kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa về sở hữu trí tuệ (SHTT) không còn chỉ là thủ tục “có thì tốt” mà đã trở thành “lá chắn” hữu hiệu để doanh nghiệp bảo vệ chuỗi cung ứng và uy tín của mình.
1. Tầm quan trọng của việc nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra, giám sát về SHTT đối với doanh nghiệp
Trước đây, doanh nghiệp thường ở thế “đi sau” hàng giả khi phát hiện hành vi xuất nhập khẩu hàng hóa có dấu hiệu vi phạm quyền SHTT mới nộp hồ sơ và phí để yêu cầu cơ quan Hải quan tạm dừng thông quan.
Theo quy định mới nhất từ thông tư 06-2026/TT-BTC, cơ quan Hải quan được trao quyền chủ động tạm dừng thông quan hàng hóa khi phát hiện có dấu hiệu nghi ngờ là hàng hóa xâm phạm quyền SHTT, ngay cả khi chưa có hồ sơ yêu cầu từ chủ thể quyền. Cơ chế mới được kì vọng sẽ tạo ra một hàng rào bảo vệ, giúp kiểm soát và ngăn chặn hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT ngay từ cửa khẩu. Tuy nhiên đây cũng là một “phép thử” cho sự chuyên nghiệp của doanh nghiệp.
- Lợi ích của việc nộp hồ sơ sớm: Khi dữ liệu của doanh nghiệp đã có sẵn trên hệ thống Hải quan toàn quốc, cơ quan Hải quan sẽ trở thành “lá chắn” nhận diện và ngăn chặn hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT ngay khi chúng vừa cập bến, giúp doanh nghiệp bảo vệ thị phần mà không cần tốn công sức rà soát thủ công.
- Rủi ro nếu thờ ơ, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng: Nếu doanh có quyền SHTT nhưng chưa đăng ký, hoặc danh sách đại lý phân phối không được cập nhật, cơ quan Hải quan có thể tạm dừng nhầm chính lô hàng thật của đối tác vì nghi ngờ vi phạm. Kết quả là hàng hóa bị lưu kho, chậm tiến độ, phát sinh chi phí và rạn nứt mối quan hệ kinh doanh.
- Đừng bỏ lỡ “thời điểm vàng”: Thời hạn cơ quan Hải quan thông báo cho chủ thể quyền SHTT chỉ có 08 tiếng. Nếu không có hồ sơ sẵn, không có đầu mối liên hệ chuyên trách, không am hiểu thủ tục, doanh nghiệp sẽ không thể phối hợp kịp thời, dẫn đến việc hàng giả có thể đi vào thị trường nội địa.
Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động đăng ký hồ sơ kiểm tra, giám sát hải quan cũng như thường xuyên cập nhật danh sách các chủ thể có quyền xuất, nhập khẩu hàng hóa SHTT, đặc biệt khi có sự thay đổi về hệ thống phân phối, đại lý hoặc đối tác.
2. Hồ sơ đăng ký kiểm tra, giám sát hàng hóa SHTT
Để chủ động kiểm soát và bảo vệ quyền SHTT tại cửa khẩu, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ đăng ký kiểm tra, giám sát hàng hóa SHTT, bao gồm các tài liệu sau:
– Đơn đề nghị kiểm tra, giám sát hải quan;
– Văn bằng bảo hộ hoặc các tài liệu chứng minh quyền SHTT;
– Danh sách tổ chức, cá nhân xuất nhập khẩu hợp pháp; Danh sách tổ chức, cá nhân có khả năng xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa xâm phạm;
– Ảnh chụp hàng hóa đề nghị bảo vệ; ảnh chụp, mô tả hàng hóa xâm phạm quyền SHTT và các đặc điểm để phân biệt của hàng thật với hàng giả, hàng xâm phạm (nếu có);
– Giấy ủy quyền (nếu nộp qua công ty luật làm đại diện).
Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, chính xác ngay từ đầu sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý và tăng hiệu quả kiểm soát tại cơ quan Hải quan. Vì vậy, Doanh nghiệp cần chú trọng rà soát kỹ các tài liệu trước khi nộp hồ sơ.
3. Cách thức nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra, giám sát hàng hóa SHTT
Doanh nghiệp nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra, giám sát hàng hóa SHTT thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Nếu hệ thống này lỗi người nộp đơn mới cần nộp bản giấy.
Việc chuyển đổi sang hệ thống trực tuyến giúp doanh nghiệp không còn phải lo ngại về các thủ tục, giấy tờ rườm rà, tiết kiệm được thời gian, chi phí. Thông tin được cung cấp đầy đủ tạo điều kiện để cơ quan Hải quan chủ động kiểm tra, đối chiếu và nhanh chóng phát hiện hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT.
4. Doanh nghiệp kinh doanh tại Việt Nam cần làm gì?
4.1. Đối với chủ thể quyền SHTT:
Hãy chủ động đăng ký hồ sơ kiểm tra, giám sát SHTT với cơ quan Hải quan ngay. Đăng ký sớm giúp doanh nghiệp thiết lập thế chủ động, biến việc giám sát hải quan thành “lá chắn” hàng giả đầu tiên. Bên cạnh đó, cần thường xuyên cập nhật thông tin khi có bất kỳ thay đổi nào liên quan đến danh sách các bên được phép xuất nhập khẩu hàng hóa.
Doanh nghiệp nên thiết lập nhân sự chuyên trách hoặc thuê một đơn vị đại diện SHTT chuyên nghiệp để tiếp nhận thông tin và xử lý các vấn đề về sở hữu trí tuệ với cơ quan Hải quan kịp thời, mọi lúc, mọi nơi.
4.2. Đối với các đơn vị xuất, nhập khẩu, đại lý phân phối chính thức của chủ sở hữu quyền SHTT:
Cần chủ động yêu cầu chủ sở hữu quyền SHTT đăng ký thông tin về đơn vị mình vào hồ sơ kiểm tra, giám sát hải quan. Doanh nghiệp cần đảm bảo mình có trong danh sách các đơn vị được phép xuất nhập khẩu hàng hóa STTT, cần xác nhận thông tin của mình đã đầy đủ, chính xác hoặc đã được cập nhật (nếu có thay đổi) hay chưa. Việc theo dõi thường xuyên sẽ giúp hạn chế rủi ro bị tạm dừng thông quan, gây tổn thất về kinh tế và ảnh hưởng đến chuỗi kinh doanh.
Trong trường hợp cần thiết, chủ sở hữu quyền SHTT và các đơn vị nhập khẩu, đại lý, nhà phân phối nên tìm tới các tổ chức dịch vụ đại diện sở hữu trí tuệ uy tín, chuyên nghiệp để được hỗ trợ soạn thảo, theo dõi, cập nhật hồ sơ cũng như kịp thời phản hồi khi cơ quan Hải quan có thông báo.
Nếu Quý Doanh nghiệp cần tư vấn chuyên sâu về thủ tục đăng ký kiểm tra, giám sát hải quan hoặc bảo vệ quyền SHTT một cách nhanh chóng, kịp thời, vui lòng liên hệ với chúng tôi:
CÔNG TY LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRƯỜNG XUÂN (AGELESS)
25 năm kinh nghiệm về Bảo hộ Nhãn hiệu, Bản Quyền, Sáng Chế, Kiểu Dáng, Xử lý xâm phạm SHTT – TOP 5 Công ty Luật Sở hữu trí tuệ hàng đầu
Tầng 11, Tòa C, Hồ Gươm Plaza, Số 102 Trần Phú, Hà Đông, Hà Nội
Hotline / Zalo: 0946636525
Điện thoại: 024 3557 5599
Email: ageless@ageless.vn
